Me ya sa mata Musulmi ke sanya hijabi?
Mata Musulmi na sanya hijabi musamman saboda sun fahimce shi a matsayin umarnin Allah. Alkur'ani ya umarci mata masu imani da su yi lulluɓi da mayafansu a kan ƙirjinsu (24:31), kuma dukkan mazhabobin Sunni huɗu sun yarda cewa babbar mace ta rufe gashinta a gaban mazan da ba na dangin ta na kusa ba. Ga waɗanda ke sanya shi da gaskatawa, ibada ce.
Daga Harezmi · An buga 1 Nuwamba, 2026 · An duba ta Yusuf Aslan, BA a Ilimin Tauhidi na Musulunci
Me “hijabi” yake nufi?
A amfanin Turanci na yau da kullum, hijab yana nufin dankwali da mata Musulmi da yawa ke sanyawa, tare da sutura mai yalwa da ke rufe jiki. A Larabci kalmar tana nufin labule ko shamaki, kuma haka Alkur'ani da kansa yake amfani da ita (misali a 33:53). Kalmar Alkur'ani ta rufe kai ita ce khimar.
Ana yawan rikita wasu tufafi da dama:
- Hijabi / dankwali: yana rufe gashi, kunnuwa da wuya; fuska a buɗe take.
- Nikabi: mayafin rufe fuska, ana barin idanu a bayyane.
- Burƙa: suturar rufe dukan jiki da raga a kan idanu, ana sanya ta galibi a wasu sassan Afghanistan da Pakistan.
- Chador: doguwar riga da ake riƙewa a rufe da hannu, ta gargajiya a Iran.
Rufe gashi da jiki shi ne abin da mazhabobin shari'ar Musulunci na da suka yarda a kan cewa wajibi ne na addini. Sauran tufafin salon gida ne, ko kuma suna nuna ra'ayin wasu mazhabobi cewa a rufe fuska ma.
Abin da Alkur'ani ya ce
Aya biyu ne manya. Ta farko tana magana da maza masu imani kafin mata:
قُل لِّلْمُؤْمِنِينَ يَغُضُّوا۟ مِنْ أَبْصَٰرِهِمْ وَيَحْفَظُوا۟ فُرُوجَهُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَزْكَىٰ لَهُمْ ۗ إِنَّ ٱللَّهَ خَبِيرٌۢ بِمَا يَصْنَعُونَ
“Ka ce wa muminai maza su runtse idanunsu su kuma kiyaye al'aurarsu. Hakan ya fi tsarkaka a gare su. Lallai Allah Masani ne ga abin da suke aikatawa.”
Alkur'ani 24:30 (An-Noor)
Aya ta gaba tana ba mata umarni makamancin haka, tare da ƙara rufe kai:
وَقُل لِّلْمُؤْمِنَٰتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصَٰرِهِنَّ وَيَحْفَظْنَ فُرُوجَهُنَّ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا مَا ظَهَرَ مِنْهَا ۖ وَلْيَضْرِبْنَ بِخُمُرِهِنَّ عَلَىٰ جُيُوبِهِنَّ ۖ وَلَا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ أَوْ ءَابَآئِهِنَّ أَوْ ءَابَآءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ أَبْنَآئِهِنَّ أَوْ أَبْنَآءِ بُعُولَتِهِنَّ أَوْ إِخْوَٰنِهِنَّ أَوْ بَنِىٓ إِخْوَٰنِهِنَّ أَوْ بَنِىٓ أَخَوَٰتِهِنَّ أَوْ نِسَآئِهِنَّ أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَٰنُهُنَّ أَوِ ٱلتَّٰبِعِينَ غَيْرِ أُو۟لِى ٱلْإِرْبَةِ مِنَ ٱلرِّجَالِ أَوِ ٱلطِّفْلِ ٱلَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا۟ عَلَىٰ عَوْرَٰتِ ٱلنِّسَآءِ ۖ وَلَا يَضْرِبْنَ بِأَرْجُلِهِنَّ لِيُعْلَمَ مَا يُخْفِينَ مِن زِينَتِهِنَّ ۚ وَتُوبُوٓا۟ إِلَى ٱللَّهِ جَمِيعًا أَيُّهَ ٱلْمُؤْمِنُونَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ
“Kuma ka ce wa muminai mata su runtse idanunsu su kuma kiyaye al'aurarsu, kada su bayyana adonsu sai abin da ya fito a zahiri daga gare shi, kuma su yi lulluɓi da mayafansu a kan ƙirjinsu …”
Alkur'ani 24:31 (An-Noor)
Sai ayar ta lissafa dangin kusa da ba sai mace ta rufe kanta a gabansu ba, kamar mijinta, mahaifinta, 'ya'yanta maza da 'yan'uwanta maza. Wata aya kuma tana magana ne game da rigar waje da ake sanyawa a bainar jama'a:
يَٰٓأَيُّهَا ٱلنَّبِىُّ قُل لِّأَزْوَٰجِكَ وَبَنَاتِكَ وَنِسَآءِ ٱلْمُؤْمِنِينَ يُدْنِينَ عَلَيْهِنَّ مِن جَلَٰبِيبِهِنَّ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰٓ أَن يُعْرَفْنَ فَلَا يُؤْذَيْنَ ۗ وَكَانَ ٱللَّهُ غَفُورًۭا رَّحِيمًۭا
“Ya Annabi, ka ce wa matanka, 'ya'yanka mata da mata muminai su sassauto da mayafansu na waje a kansu. Hakan ya fi sauƙin a gane su kada a cutar da su. Allah Mai gafara ne, Mai jin ƙai.”
Alkur'ani 33:59 (Al-Ahzaab)
Yadda ƙarni na farko suka fahimci waɗannan ayoyi an rubuta shi a littattafan hadisi. Nana A'isha, matar Annabi Muhammad ﷺ, ta bayyana yadda matan Muhajirai na farko suka mayar da martani lokacin da aka saukar da 24:31: sun yaga zannuwansu suka rufe kawunansu da su (Sahih al-Bukhari 4758).
Dalilin da mata Musulmi ke sanya shi
1. Biyayya ga Allah
Dalili na farko shi ne mafi sauƙi: Musulmai sun fahimci Alkur'ani a matsayin maganar Allah, kuma rufe kai a matsayin abin da Ya nema daga mata masu imani. Kamar sallah ko azumi, ana yin sa ne saboda Allah, ba don samun yardar wasu ba.
2. Kunya, ga maza da mata baki ɗaya
Kunya a Musulunci ba ƙa'ida ba ce ga mata kaɗai. Alkur'ani yana magana da maza tukuna (24:30), kuma shari'ar Musulunci ta kuma tanadi mafi ƙarancin sutura ga maza tare da hana su kallon mutane da tsawa. Hijabi wani ɓangare ne na wata ɗabi'a mafi faɗi da ake daraja mutum da halinsa, ba da kamanninsa ba.
3. Mutunci da asali
Mata da yawa da ke sanya hijabi sun bayyana shi a matsayin tushen mutunci: su ne ke zaɓar abin da za su nuna daga kansu da kuma ga wa. A ƙasashen Yamma kuma alama ce ta imani da ake gani, shi ya sa yake yawan zama batun muhawarar jama'a.
Inda malamai suka bambanta
Mazhabobin shari'a huɗu na Sunni (Hanafi, Maliki, Shafi'i da Hanbali), da kuma malaman fikihu na Shi'a, sun yarda cewa babbar mace Musulma ta rufe gashinta da jikinta a gaban mazan da ba dangin ta na kusa ba. Suna bambanta a wasu ƙananan bayanai:
- Fuska. A mazhabobin Hanafi da Maliki fuska da hannaye ba sa cikin sassan jikin da wajibi a rufe, kodayake malaman Hanafi na baya da yawa da wasu malaman Maliki sun umarci mata su rufe fuska a inda zai iya jawo fitina. Matsayin da aka dogara da shi na mazhabobin Shafi'i da Hanbali na baya yana wajabta rufe fuska a gaban mazan da ba muharramai ba; wasu malamai a cikin waɗannan mazhabobi ba su wajabta shi ba. Shi ya sa wasu mata Musulmi ke sanya nikabi, mafi yawansu kuma ba sa sanyawa.
- Ƙafafu da hannaye daga gwiwar hannu. Wasu malaman Hanafi sun yarda a bar ƙafafu a buɗe; akwai makamantan ƙananan bambance-bambance a wasu wurare.
- Ra'ayin tsiraru na zamani. Ƙalilan daga marubutan zamani suna jayayya cewa rufe kai abin so ne ba wajibi ba, suna karanta 24:31 a matsayin kira zuwa ga kunya gaba ɗaya. Wannan ra'ayi ya ɓalle daga yarjejeniyar mazhabobin na da, kuma ba ra'ayin malaman Musulunci na al'ada ba ne.
Ana tilasta shi ne?
Yana da amfani a raba abubuwa uku: abin da Musulunci ya koyar, abin da gwamnatoci ke tilastawa, da abin da iyalai da al'ummomi ke tsammani.
Abin da Musulunci ya koyar. Hijabi wajibi ne na addini da mace za ta amsa tambaya a kansa a wurin Allah. Ibada tana da daraja idan an yi ta da gaskiya, kuma Alkur'ani a fili yake cewa ba za a iya tilasta imani da kansa ba:
لَآ إِكْرَاهَ فِى ٱلدِّينِ ۖ قَد تَّبَيَّنَ ٱلرُّشْدُ مِنَ ٱلْغَىِّ ۚ فَمَن يَكْفُرْ بِٱلطَّٰغُوتِ وَيُؤْمِنۢ بِٱللَّهِ فَقَدِ ٱسْتَمْسَكَ بِٱلْعُرْوَةِ ٱلْوُثْقَىٰ لَا ٱنفِصَامَ لَهَا ۗ وَٱللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ
“Babu tilastawa a cikin addini. Hanyar shiriya ta bayyana a fili daga ɓata.”
Alkur'ani 2:256 (Al-Baqara)
Abin da gwamnatoci ke yi. Mafi yawan ƙasashe masu rinjayen Musulmi ba sa tilasta wa mata rufe jiki ta doka. Wasu suna yi: Iran ta wajabta shi tun farkon shekarun 1980, kuma gwamnatin Taliban a Afghanistan tana wajabta wa mata rufe fuska a bainar jama'a. Wasu ƙasashe kuma sun bi akasin haka: Turkiyya ta hana dankwali a jami'o'i da aikin gwamnati tsawon shekaru da yawa kafin ta cire waɗannan haramce-haramce a shekarun 2010, kuma Faransa a 2004 ta hana alamomin addini masu bayyana, ciki har da dankwali, a makarantun firamare da sakandare na gwamnati, sannan a 2010 ta hana rufe fuska a wuraren jama'a.
Ra'ayin Musulmai da kansu ma ya bambanta. A binciken Pew na 2013, kusan tara cikin goma na Musulmai a Turkiyya (90%) da Tunisia (89%) sun ce mace ya kamata ta sami 'yancin yanke shawara da kanta ko za ta sanya lulluɓi ko a'a, yayin da ƙasa da rabi suka yarda a Masar (46%) da Afghanistan (30%).
Iyalai da al'ummomi. Wasu mata suna fuskantar matsin lamba, ko dai su sanya shi ko su cire shi. Tilastawa ko tsanani ta kowace hanya ta saɓa wa koyarwar Musulunci ta kira zuwa ga alheri da hikima da tausayi. A binciken Musulmin Amurka na 2018, dalilin da mata suka fi bayarwa na rufe jiki shi ne tsoron Allah ko neman yardarsa (54%); kashi 1% kawai ne suka ce wani ne ya wajabta musu.
Rufe kai a addinin Yahudanci da Kiristanci
Rufe kai ba na Musulunci kaɗai ba ne. A cikin Littafi Mai Tsarki na Ibrananci, Rebeka ta rufe kanta da lulluɓi lokacin da ta fara haɗuwa da Ishaku (Farawa 24:65), kuma mata Yahudawa masu aure na Orthodox da yawa suna rufe gashinsu a yau. A Sabon Alkawari, Bulus ya rubuta:
“Domin idan mace ba ta rufe kanta ba, to, a aske mata gashi kuma; amma idan abin kunya ne ga mace a yanke ko a aske mata gashi, to, ta rufe kanta.”
1 Korintiyawa 11:6 (an fassara daga King James Version)
Zane-zanen Kiristanci kusan kullum suna nuna Maryamu, mahaifiyar Isa (Yesu) amincin Allah ya tabbata a gare shi, da kanta a rufe, kuma da yawa daga cikin 'yan zuhudu mata na Katolika da Orthodox har yanzu suna sanya lulluɓi. Musulmai suna ganin hijabi a matsayin ci gaba da wani nau'in kunya da mata masu imani na farko ma suka kiyaye.
Tambayoyin da ake yawan yi
Shin Alkur'ani ya ambaci hijabi?
Eh. 24:31 ya umarci mata masu imani su yi lulluɓi da mayafansu (khimar) a kan ƙirjinsu, kuma 33:59 ya umarce su su sassauto da rigunansu na waje a kansu. A Alkur'ani kalmar hijabi da kanta tana nufin labule (33:53).
Wajibi ne mata Musulmi su rufe fuska?
Malamai sun bambanta. Mazhabobin Hanafi da Maliki ba sa ɗaukar fuska a matsayin abin da wajibi a rufe, yayin da matsayin da aka dogara da shi na mazhabobin Shafi'i da Hanbali na baya yana wajabta rufe ta. Mafi yawan mata Musulmi masu rufe jiki suna barin fuska a buɗe.
Mata Musulmi na sanya hijabi a gida?
Ba a gaban mijinta ko danginta maza na kusa kamar uba, 'yan'uwa maza da 'ya'ya maza ba, ko a gaban wasu mata; Alkur'ani (24:31) ya lissafa waɗannan banbance-banbance. Suna rufe jiki idan mazan da ba dangi ba, kamar baƙi, suna nan.
A shekara nawa 'yan matan Musulmi ke fara sanya hijabi?
Shari'ar Musulunci ta mayar da shi wajibi tun daga balaga. Yara mata da yawa suna farawa kafin ko bayan haka bisa zaɓin kansu da na iyalansu.
Tambayoyi masu alaƙa
Tushe
- Alkur'ani, 2:256, 24:30–31, 33:53, 33:59.
- Sahih al-Bukhari, Littafin Tafsiri, hadisi na 4758 (A'isha game da saukar 24:31).
- Littafi Mai Tsarki, King James Version: Farawa 24:65; 1 Korintiyawa 11:6.
- Pew Research Center, “The World's Muslims: Religion, Politics and Society”, babi na 4: Women in Society, 30 ga Afrilu 2013.
- Institute for Social Policy and Understanding (ISPU), “Six Facts Key to Understanding American Muslim Women”, 1 ga Maris 2021 (American Muslim Poll 2018).
Fassarorin Alkur'ani fassarorin Harezmi ne na ma'anar Larabci. Nassosin Littafi Mai Tsarki an fassara su daga King James Version (mallakar jama'a). Rubutun Larabci na Alƙur'ani: Aikin Tanzil (tanzil.net).
Wannan labarin fassara ce ta asalin Turanci: Why do Muslim women wear the hijab?