Naar de inhoud

Vragen over de islam

Is de islam een religie van vrede?

De islam maakt vrede tot het doel en staat vechten alleen toe onder strikte regels. De Koran verbiedt agressie (2:190), gebiedt moslims vrede aan te nemen wanneer die wordt aangeboden (8:61) en beschermt wie niet vecht. De verzen over vechten kwamen tijdens de oorlogen van de eerste moslimgemeenschap, en de meeste geleerden wijzen af dat ze worden gebruikt om terrorisme te rechtvaardigen.

Door Harezmi · Gepubliceerd 1 november 2026 · Beoordeeld door Yusuf Aslan, BA in islamitische theologie

Vrede in de taal van de islam

Het woord islam komt van dezelfde Arabische wortel als salam, vrede, en betekent overgave aan God. Moslims groeten elkaar met as-salamu alaykum, “vrede zij met jullie”, en een van de namen van God in de Koran is as-Salam, de Vrede (59:23). Het Paradijs wordt “het huis van de vrede” genoemd (10:25).

Woorden alleen bewijzen natuurlijk niets. De echte vraag is wat de Koran over oorlog zegt en hoe moslims dat hebben opgevat.

Wat de Koran zegt over vechten

Ongeveer dertien jaar lang werden de profeet Mohammed (vrede zij met hem) en zijn volgelingen in Mekka vervolgd, en sommigen werden gedood, maar het was hun niet toegestaan terug te vechten. Volgens de meeste commentatoren kwam de toestemming pas nadat ze uit hun huizen waren verdreven:

أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقَٰتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا۟ ۚ وَإِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ

“Toestemming is gegeven aan hen die bevochten worden, omdat hun onrecht is aangedaan. En God is zeker in staat hen te helpen.”

Koran 22:39 (Al-Hajj)

Daarna stelt de Koran de grens van die toestemming vast:

وَقَٰتِلُوا۟ فِى سَبِيلِ ٱللَّهِ ٱلَّذِينَ يُقَٰتِلُونَكُمْ وَلَا تَعْتَدُوٓا۟ ۚ إِنَّ ٱللَّهَ لَا يُحِبُّ ٱلْمُعْتَدِينَ

“Vecht op de weg van God tegen hen die tegen jullie vechten, maar overschrijd de grenzen niet. God houdt niet van hen die de grenzen overschrijden.”

Koran 2:190 (Al-Baqara)

En het maakt vrede tot de voorkeursuitkomst zodra de andere kant die wil:

۞ وَإِن جَنَحُوا۟ لِلسَّلْمِ فَٱجْنَحْ لَهَا وَتَوَكَّلْ عَلَى ٱللَّهِ ۚ إِنَّهُۥ هُوَ ٱلسَّمِيعُ ٱلْعَلِيمُ

“En als zij neigen naar vrede, neig dan ook jij ernaar en vertrouw op God. Hij is de Alhorende, de Alwetende.”

Koran 8:61 (Al-Anfaal)

Tegenover mensen die de moslims niet bevechten vanwege hun geloof zegt de Koran dat God niet verbiedt om vriendelijk en rechtvaardig voor hen te zijn, want Hij houdt van de rechtvaardigen (60:8). Ook herinnert het aan een voorschrift voor de kinderen van Israël: één mens doden, behalve wegens moord of het zaaien van verderf op aarde, is als de hele mensheid doden (5:32).

De verzen die critici aanhalen

Critici, en extremistische groepen, halen vaak een paar verzen los van hun context aan. Het meest aangehaald is 9:5, soms “het zwaardvers” genoemd: “dood de veelgodendienaars waar je ze ook vindt”. Op zijn plaats gelezen gaat de passage over de Arabische veelgodendienaars die in oorlog waren met de eerste moslimgemeenschap, waarvan verscheidene hun verdragen hadden verbroken; 9:13 vraagt: “Zullen jullie niet vechten tegen een volk dat zijn eden heeft gebroken … en jullie als eerste heeft aangevallen?” De omliggende verzen stellen grenzen:

  • 9:4 sluit hen uit die hun verdrag nakwamen: “kom je verdrag met hen na tot het einde van de termijn”.
  • 9:2 geeft eerst vier maanden vrij geleide; 9:5 geldt pas nadat die verstreken zijn, en eindigt met: “als zij berouw tonen, het gebed verrichten en de zakat geven, laat hen dan hun weg gaan”.
  • 9:6 biedt wie de islam niet aanneemt een andere weg: als een van hen bescherming vraagt, verleen die, laat hem het woord van God horen, “breng hem dan naar een plaats waar hij veilig is”.

Een tekst die vrij geleide gebiedt voor een vijand die erom vraagt, is geen bevel om iedereen te doden die geen moslim is.

Een tweede vaak aangehaald vers is 9:29, dat spreekt over het bevechten van sommigen onder de mensen van het Boek totdat zij de jizya betalen. Veel commentatoren verbinden het met de veldtocht van Tabuk (9 n.H.), ondernomen te midden van berichten dat het Byzantijnse Rijk zich mobiliseerde. De jizya was een belasting die werd betaald door vrije volwassen niet-moslimmannen die dat konden; vrouwen, kinderen, ouderen, armen en monniken waren vrijgesteld, en wie betaalde, werd beschermd en was vrijgesteld van militaire dienst. Klassieke rechtsgeleerden lazen 9:29 als grondslag voor oorlogen die een moslimheerser tegen naburige machten kon voeren, en die eindigden wanneer de andere kant de islam aannam of ermee instemde de jizya te betalen en onder moslimbescherming te leven. Zij beschouwden het als een zaak van de heerser, nooit als een vrijbrief voor individuen. Veel moderne geleerden beperken het tot de vijandige machten van die tijd.

De regels van de oorlog

Waar vechten is toegestaan, beperkt het islamitisch recht het. De profeet verbood het doden van vrouwen en kinderen (Sahih al-Bukhari 3015; Sahih Muslim 1744). Hij zei tegen zijn bevelhebbers dat ze niet verraderlijk mochten handelen en niet mochten verminken (Sahih Muslim 1731), en wie een veiligheidsgarantie (aman) had gekregen, mocht geen kwaad worden gedaan. Zijn eerste opvolger, Abu Bakr, droeg zijn leger op geen vrouwen, kinderen of ouderen te doden, geen vruchtbomen om te hakken en geen bewoonde plaatsen te verwoesten, en zij met rust te laten die zich aan de aanbidding hadden gewijd, opgevat als monniken (Muwatta Malik, Boek van de jihad, hadith 10).

Behalve onmiddellijke zelfverdediging wanneer een land wordt aangevallen, behoudt het klassieke islamitische recht de beslissing om ten oorlog te trekken voor aan een wettige heerser. Een particuliere groep kan niet op eigen houtje de oorlog verklaren, en dat is een van de redenen waarom de meeste geleerden de aanspraken van extremistische groepen afwijzen.

Wat betekent jihad?

Jihad betekent “inspanning” of “strijd”. In de Koran en de hadith omvat het de strijd tegen het eigen ego, werken voor gerechtigheid, een woord van waarheid spreken tegenover een tiran (Sunan Abi Dawud 4344) en, in juridische zin, gewapend gevecht onder strikte regels, dat veel moderne geleerden beperken tot verdediging. Een veelgehoord gezegde noemt de innerlijke strijd “de grotere jihad”; de overleveringsketen ervan is zwak, maar de gedachte dat de zwaarste strijd die tegen jezelf is, is stevig verankerd in de islamitische ethiek.

En de extremisten?

Groepen als al-Qaida en IS doden burgers in naam van de islam, en de meeste van hun slachtoffers zijn moslims geweest. De meeste moslimgeleerden wijzen hen af. In september 2014 ondertekenden meer dan 120 moslimgeleerden uit de hele wereld een open brief aan de leider van IS, waarin ze punt voor punt, vanuit het islamitisch recht, aantoonden waarom zijn daden verboden zijn. Eerder had de Amman-boodschap (2004–2005), waarvan de drie punten door meer dan 500 geleerden van alle grote rechtsscholen werden onderschreven, het veroordeeld om aanhangers van de erkende rechtsscholen tot ongelovigen te verklaren, en de tekst verbiedt het te vechten tegen niet-strijders en burgers aan te vallen.

De publieke opinie onder moslims is het daar grotendeels mee eens. In een enquête van het Pew Research Center uit 2013 verwierp ongeveer driekwart of meer van de moslims in de meeste landen waar de vraag werd gesteld zelfmoordaanslagen en ander geweld tegen burgers ter verdediging van de islam; over alle onderzochte landen heen zei een mediaan van 72% dat zulke daden nooit gerechtvaardigd zijn. In sommige landen was een aanzienlijke minderheid het daar niet mee eens.

Waar geleerden van mening verschillen

  • Alleen verdedigend? Veel moderne geleerden menen dat gewapende jihad alleen is toegestaan ter verdediging of tegen onderdrukking, en dat de normale verhouding tussen moslims en andere naties vrede is. Klassieke rechtsgeleerden, die in een tijdperk van imperia schreven, bespraken ook expansieoorlogen onder leiding van een heerser; veel hedendaagse geleerden zien die uitspraken als verbonden met een wereld zonder internationale verdragen.
  • Waarom vechten? De meeste klassieke rechtsgeleerden (hanafieten, malikieten en hanbalieten) hielden vol dat de reden om te vechten de vijandigheid van de vijand is, en daarom worden niet-strijders gespaard; al-Shafi'i hield vol dat het ongeloof is.
  • Abrogatie. Veel klassieke commentatoren meenden dat 9:5 talrijke eerdere verzen die opriepen tot geduld en vergeving had opgeheven; anderen, zoals al-Suyuti, beperkten dit en zagen die verzen als opgeschort in plaats van afgeschaft, en veel moderne geleerden lezen elk vers in zijn eigen context.

Wat de geschiedenis laat zien

De vroege moslimstaten breidden zich uit door verovering, net als de rijken om hen heen, en moslims hoeven dat niet te ontkennen. Maar verovering en bekering waren verschillende dingen. In veel regio's werd de meerderheid van de mensen pas in de loop van eeuwen moslim, en het land met de meeste moslims vandaag, Indonesië, werd niet veroverd door een buitenlands moslimleger: de islam kwam er vooral via kooplieden en leraren. Joodse en christelijke gemeenschappen leefden eeuwenlang onder moslimbewind, op plaatsen als Bagdad, Caïro en Istanbul, als beschermde gemeenschappen (dhimmi's), met juridische beperkingen naast bescherming.

Veelgestelde vragen

Gebiedt de Koran moslims om niet-moslims te doden?

Nee. De verzen over vechten verwijzen naar vijanden die in oorlog waren met de eerste moslimgemeenschap. De Koran verbiedt agressie (2:190), gebiedt vrij geleide voor een vijand die om bescherming vraagt (9:6) en zegt dat God vriendelijkheid en rechtvaardigheid jegens hen die niet vechten niet verbiedt (60:8).

Wat is het “zwaardvers”?

Een naam voor 9:5. Het gaat over de Arabische veelgodendienaars die in oorlog waren met de gemeenschap van de profeet, waarvan verscheidene hun verdragen hadden verbroken; het vers ervoor sluit hen uit die hun verdragen nakwamen, en het vers erna gebiedt bescherming voor ieder van hen die erom vraagt.

Betekent jihad heilige oorlog?

Niet precies. Jihad betekent inspanning. Het omvat innerlijke en morele strijd en, in juridische zin, gewapend gevecht onder strikte regels en een wettige autoriteit, dat veel moderne geleerden beperken tot verdediging.

Veroordelen moslimgeleerden terrorisme?

Ja. Geleerden van alle grote rechtsscholen hebben aanvallen op burgers veroordeeld, bijvoorbeeld in de Amman-boodschap (2004–2005) en in de open brief van 2014 aan de leider van IS, ondertekend door meer dan 120 geleerden.

Gerelateerde vragen

Bronnen

  1. De Koran, 2:190, 5:32, 8:61, 9:2–6, 9:13, 9:29, 10:25, 22:39, 59:23, 60:8.
  2. Sahih al-Bukhari, hadith 3015; Sahih Muslim, hadith 1744 (het doden van vrouwen en kinderen verboden) en hadith 1731 (geen verraad of verminking); Sunan Abi Dawud, hadith 4344.
  3. Malik ibn Anas, al-Muwatta, Boek van de jihad, hadith 10 (instructies van Abu Bakr).
  4. “Open Letter to Dr. Ibrahim Awwad Al-Badri, alias Abu Bakr al-Baghdadi”, 19 september 2014.
  5. “De Amman-boodschap”, Koninklijk Aal al-Bayt-instituut, 2004–2005.
  6. Pew Research Center, “The World's Muslims: Religion, Politics and Society”, 30 april 2013.
  7. Combating Terrorism Center at West Point, “Deadly Vanguards: A Study of al-Qa'ida's Violence Against Muslims”, 2009.

Koranvertalingen zijn de eigen weergaven van Harezmi van de betekenis van het Arabisch. Bijbelcitaten zijn vertaald uit de King James Version (publiek domein). Arabische tekst van de Koran: Tanzil-project (tanzil.net).

Dit artikel is een vertaling van het Engelse origineel: Is Islam a religion of peace?

Een fout gezien?

Fout melden

Klopt er iets niet of is iets onduidelijk op deze pagina? Laat het ons weten. We controleren elke melding aan de hand van de oorspronkelijke bron.

U hoeft geen gevoelige informatie te delen, zoals uw religieuze overtuiging, gezondheid of politieke opvattingen. Schrijf alstublieft alleen wat wij nodig hebben om u te kunnen antwoorden.