Uislamu unasema nini kuhusu Nabii Isa (Yesu)?
Waislamu wanamwamini Nabii Isa (Yesu) na wanampenda. Katika Uislamu yeye ni mmoja wa manabii wakubwa na Masihi, mwana wa Maryamu aliyezaliwa bila baba, aliyefanya miujiza kwa idhini ya Allah. Waislamu hawaamini kwamba yeye ni Allah au mwana wa Allah; wanaamini kwamba hakusulubiwa bali Allah alimpandisha kwake, na kwamba atarudi.
Na Harezmi · Imechapishwa 5 Novemba 2026 · Imepitiwa na Yusuf Aslan, BA katika Teolojia ya Kiislamu
Nabii Isa katika Qur'ani
Isa (Yesu), anayeitwa ʿĪsā kwa Kiarabu, ametajwa kwa jina katika Qur'ani mara 25, mara nyingi zaidi kuliko jina la Mtume Muhammad (s.a.w.). Pia anaitwa al-Masīḥ, yaani Masihi, na mara nyingi sana Ibn Maryam, “mwana wa Maryamu”. Waislamu husema “alayhis salam” baada ya jina lake, kama kwa kila nabii.
Mama yake pia ameheshimiwa kwa kiwango hicho hicho. Maryamu ndiye mwanamke pekee ambaye Qur'ani inamtaja kwa jina, sura nzima (Sura ya 19) imepewa jina lake, na malaika wanamwambia:
وَإِذْ قَالَتِ ٱلْمَلَٰٓئِكَةُ يَٰمَرْيَمُ إِنَّ ٱللَّهَ ٱصْطَفَىٰكِ وَطَهَّرَكِ وَٱصْطَفَىٰكِ عَلَىٰ نِسَآءِ ٱلْعَٰلَمِينَ
“Ewe Maryamu, hakika Allah amekuteua na kukutakasa, na amekupendelea juu ya wanawake wa walimwengu wote.”
Qur'ani 3:42 (Aal-i-Imraan)
Kwa Muislamu, kumwamini Isa si jambo la hiari. Qur'ani inahesabu imani kwa mitume yote ya Allah kuwa sehemu ya imani yenyewe (2:285), kwa hiyo mtu anayemkataa Isa hawezi kuwa Muislamu.
Kuzaliwa kwake kwa muujiza
Qur'ani inasimulia habari njema ya kuzaliwa mara mbili, katika Sura ya 3 na Sura ya 19. Malaika anapomletea Maryamu habari ya mtoto wa kiume, anauliza jambo hilo litawezekanaje:
قَالَتْ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِى وَلَدٌۭ وَلَمْ يَمْسَسْنِى بَشَرٌۭ ۖ قَالَ كَذَٰلِكِ ٱللَّهُ يَخْلُقُ مَا يَشَآءُ ۚ إِذَا قَضَىٰٓ أَمْرًۭا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُۥ كُن فَيَكُونُ
“Alisema: Mola wangu, nitapataje mtoto na hali hajanigusa mwanamume yeyote? Alisema: Ndivyo hivyo. Allah huumba apendalo. Anapohukumu jambo, huliambia tu “Kuwa”, nalo huwa.”
Qur'ani 3:47 (Aal-i-Imraan)
Kwa hiyo Waislamu, kama Wakristo, wanaamini kwamba Isa alizaliwa bila baba. Qur'ani inamlinganisha Isa na Adamu, ambaye Allah alimuumba kutoka udongo na akamwambia “Kuwa” (3:59). Adamu hakuwa na baba wala mama, kwa hiyo kuzaliwa bila baba si kugumu zaidi kwa Allah.
Sura ya 19 inaongeza tukio ambalo halimo katika Biblia. Maryamu anapomleta mtoto mchanga kwa watu wake nao wakamshtaki, anamwonyesha mtoto, naye anaongea akiwa kitandani:
قَالَ إِنِّى عَبْدُ ٱللَّهِ ءَاتَىٰنِىَ ٱلْكِتَٰبَ وَجَعَلَنِى نَبِيًّۭا
“Alisema: Hakika mimi ni mja wa Allah. Amenipa Kitabu na amenifanya nabii.”
Qur'ani 19:30 (Maryam)
Miujiza yake na ujumbe wake
Qur'ani inathibitisha miujiza ya Isa na daima inaongeza kwamba ilitokea “kwa idhini ya Allah”:
وَرَسُولًا إِلَىٰ بَنِىٓ إِسْرَٰٓءِيلَ أَنِّى قَدْ جِئْتُكُم بِـَٔايَةٍۢ مِّن رَّبِّكُمْ ۖ أَنِّىٓ أَخْلُقُ لَكُم مِّنَ ٱلطِّينِ كَهَيْـَٔةِ ٱلطَّيْرِ فَأَنفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْرًۢا بِإِذْنِ ٱللَّهِ ۖ وَأُبْرِئُ ٱلْأَكْمَهَ وَٱلْأَبْرَصَ وَأُحْىِ ٱلْمَوْتَىٰ بِإِذْنِ ٱللَّهِ ۖ وَأُنَبِّئُكُم بِمَا تَأْكُلُونَ وَمَا تَدَّخِرُونَ فِى بُيُوتِكُمْ ۚ إِنَّ فِى ذَٰلِكَ لَءَايَةًۭ لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ
“… Ninawaumbieni kwa udongo umbo la ndege, kisha ninampulizia, naye anakuwa ndege kwa idhini ya Allah. Na ninawaponya vipofu na wenye ukoma, na ninafufua wafu kwa idhini ya Allah …”
Qur'ani 3:49 (Aal-i-Imraan)
Allah alimpa kitabu, Injīl (Injili), “ndani yake mna uongofu na nuru” na kinachothibitisha Taurati iliyotangulia (5:46). Qur'ani pia inamwita “neno litokalo kwa Allah” (3:45) na “roho itokayo kwake” (4:171). Katika mafundisho ya Kiislamu, majina haya yanamheshimu: alikuwepo kwa amri ya Allah “Kuwa”, na roho yake iliumbwa na Allah, kama ya Adamu.
Kiini cha ujumbe wake, kama Qur'ani inavyouwasilisha, kilikuwa sawa na cha kila nabii kabla yake na baada yake:
وَإِنَّ ٱللَّهَ رَبِّى وَرَبُّكُمْ فَٱعْبُدُوهُ ۚ هَٰذَا صِرَٰطٌۭ مُّسْتَقِيمٌۭ
“Hakika Allah ni Mola wangu na Mola wenu, basi mwabuduni Yeye. Hii ndiyo njia iliyonyooka.”
Qur'ani 19:36 (Maryam)
Kwa nini Waislamu hawamwabudu Isa
Hili ndilo jambo kuu ambalo Uislamu na Ukristo hutofautiana. Waislamu wanampenda Isa kama nabii, lakini wanaamini kwamba ibada ni ya Allah peke yake, na kwamba Allah hana mshirika wala mwana. Qur'ani inawaita Wakristo moja kwa moja, na kwa heshima, “Watu wa Kitabu”:
يَٰٓأَهْلَ ٱلْكِتَٰبِ لَا تَغْلُوا۟ فِى دِينِكُمْ وَلَا تَقُولُوا۟ عَلَى ٱللَّهِ إِلَّا ٱلْحَقَّ ۚ إِنَّمَا ٱلْمَسِيحُ عِيسَى ٱبْنُ مَرْيَمَ رَسُولُ ٱللَّهِ وَكَلِمَتُهُۥٓ أَلْقَىٰهَآ إِلَىٰ مَرْيَمَ وَرُوحٌۭ مِّنْهُ ۖ فَـَٔامِنُوا۟ بِٱللَّهِ وَرُسُلِهِۦ ۖ وَلَا تَقُولُوا۟ ثَلَٰثَةٌ ۚ ٱنتَهُوا۟ خَيْرًۭا لَّكُمْ ۚ إِنَّمَا ٱللَّهُ إِلَٰهٌۭ وَٰحِدٌۭ ۖ سُبْحَٰنَهُۥٓ أَن يَكُونَ لَهُۥ وَلَدٌۭ ۘ لَّهُۥ مَا فِى ٱلسَّمَٰوَٰتِ وَمَا فِى ٱلْأَرْضِ ۗ وَكَفَىٰ بِٱللَّهِ وَكِيلًۭا
“Enyi Watu wa Kitabu, msipite mipaka katika dini yenu, wala msiseme juu ya Allah isipokuwa haki. Masihi, Isa mwana wa Maryamu, ni mtume wa Allah tu, na neno lake alilompelekea Maryamu, na roho itokayo kwake …”
Qur'ani 4:171 (An-Nisaa)
Katika aya nyingine, iliyowekwa katika Siku ya Hukumu, Allah anamuuliza Isa kama aliwaambia watu wamfanye yeye na mama yake kuwa miungu. Isa anajibu kwamba alisema tu kile alichoamriwa: “Mwabuduni Allah, Mola wangu na Mola wenu” (5:116–117). Qur'ani pia inaashiria maisha ya kibinadamu ya Isa na Maryamu: “wote wawili walikuwa wakila chakula” (5:75).
Waislamu mara nyingi huonyesha kwamba Isa mwenyewe, katika Injili ya Marko, anaanza amri kuu kuliko zote kwa maneno ya Biblia ya Kiebrania:
“Amri ya kwanza ni hii, Sikia, Israeli; Bwana Mungu wetu ni Bwana mmoja …”
Marko 12:29 (imetafsiriwa kutoka King James Version)
Wakristo, bila shaka, husoma maandiko haya ndani ya fundisho la Utatu. Tofauti hiyo ni ya kweli, na Waislamu na Wakristo wanaweza kuijadili kwa uaminifu huku wakitambua jinsi wanavyoshiriki mambo mengi.
Qur'ani inasema nini kuhusu msalaba
Qur'ani inazungumzia mwisho wa maisha ya Isa duniani katika kifungu kimoja, ikiwajibu wale waliojisifu kwamba wamemuua:
وَقَوْلِهِمْ إِنَّا قَتَلْنَا ٱلْمَسِيحَ عِيسَى ٱبْنَ مَرْيَمَ رَسُولَ ٱللَّهِ وَمَا قَتَلُوهُ وَمَا صَلَبُوهُ وَلَٰكِن شُبِّهَ لَهُمْ ۚ وَإِنَّ ٱلَّذِينَ ٱخْتَلَفُوا۟ فِيهِ لَفِى شَكٍّۢ مِّنْهُ ۚ مَا لَهُم بِهِۦ مِنْ عِلْمٍ إِلَّا ٱتِّبَاعَ ٱلظَّنِّ ۚ وَمَا قَتَلُوهُ يَقِينًۢا
“… Hawakumuua wala hawakumsulubu, bali walifananishiwa …”
Qur'ani 4:157 (An-Nisaa)
بَل رَّفَعَهُ ٱللَّهُ إِلَيْهِ ۚ وَكَانَ ٱللَّهُ عَزِيزًا حَكِيمًۭا
“Bali Allah alimpandisha kwake. Allah ni Mwenye nguvu, Mwenye hekima.”
Qur'ani 4:158 (An-Nisaa)
Kwa hiyo Waislamu wanaamini kwamba Isa hakusulubiwa wala hakufa msalabani, bali alipandishwa na Allah. Kwa sababu hiyo, imani ya Kikristo kwamba kifo chake kinafidia dhambi za wanadamu si sehemu ya Uislamu. Katika mafundisho ya Kiislamu hakuna anayebeba dhambi ya mwingine (6:164), na Allah humsamehe yeyote anayerudi kwake kwa toba.
Mahali wanazuoni wanapotofautiana
Wanazuoni wa Kisunni na Kishia wa mkondo mkuu wanakubaliana kwamba Isa hakuuawa wala kusulubiwa. Wanazuoni wametofautiana katika baadhi ya maelezo:
- “Walifananishiwa.” Wafasiri wengi wa kale walisema mtu mwingine alifanywa afanane na Isa na akasulubiwa badala yake. Nani huyo mtu haijatajwa katika Qur'ani, na wafasiri walisimulia habari tofauti. Wengine walishikamana na maneno ya Qur'ani na hawakujaribu kumtambua.
- Jinsi alivyopandishwa. Wengi sana wanasema Isa alipandishwa kwa mwili akiwa hai. Katika 3:55 Allah anamwambia Isa “Nitakuchukua” (mutawaffīka), neno ambalo linaweza kumaanisha kumchukua mtu kikamilifu, kumchukua usingizini, au kumfisha. Wanazuoni wengi wanalielewa kama kumpandisha akiwa hai au usingizini; baadhi ya riwaya za mwanzo, kama zile zinazotoka kwa Ibn Abbas na Wahb bin Munabbih zilizonukuliwa na al-Tabari, zinasema alikufa kwa muda mfupi kabla ya kupandishwa; wengine wanaelewa kifo kilichotajwa katika aya kuwa kitatokea baada ya kurudi kwake.
- Msimamo wa wachache wa kisasa. Wachache wa waandishi wa kisasa wanasoma “kupandishwa” kama kupandishwa cheo na wanasema kwamba Isa baadaye alikufa kifo cha kawaida. Msimamo huu unaachana na uelewa wa mkondo mkuu na hadithi kuhusu kurudi kwake.
Je, Isa atarudi?
Ndiyo. Mtume Muhammad (s.a.w.) alifundisha kwamba Isa atarudi kabla ya mwisho wa dunia:
“Naapa kwa yule ambaye nafsi yangu iko mkononi mwake, mwana wa Maryamu karibuni atashuka miongoni mwenu kama hakimu mwadilifu …”
Sahih al-Bukhari 3448
Kulingana na hadithi, atatawala kwa haki, ataondoa batili na kuleta kipindi cha amani; kisha ataishi duniani kwa miaka arobaini, atakufa kifo cha kawaida, na Waislamu watamswalia (Sunan Abi Dawud 4324). Wafasiri wengi pia wanaelewa 43:61, “yeye ni alama ya Saa”, na 4:159 kama marejeo ya kurudi kwake.
Mtume Muhammad (s.a.w.) alihisi ukaribu wa pekee na Isa. Alisema kwamba yeye ndiye aliye karibu zaidi kuliko watu wote na mwana wa Maryamu, na kwamba manabii ni ndugu ambao dini yao ni moja (Sahih al-Bukhari 3443).
Mambo ambayo Waislamu na Wakristo wanashiriki
- Isa ni Masihi.
- Alizaliwa na Maryamu, bila baba.
- Aliponya wagonjwa na kufufua wafu.
- Alileta ujumbe kutoka kwa Allah na atarudi kabla ya Siku ya Mwisho.
Tofauti zinahusu Isa ni nani, ikiwa ni nabii au ni wa Kimungu, na nini kilitokea mwishoni mwa maisha yake duniani. Kwa Waislamu, kumheshimu Isa kunamaanisha kufuata ujumbe aliouleta yeye na manabii wote: kumwabudu Allah Mmoja. Ndiyo maana baadhi ya Wakristo wanaoingia katika Uislamu wanaueleza si kama kumwacha Isa, bali kumfuata kwa ukaribu zaidi.
Maswali yanayoulizwa mara kwa mara
Je, Waislamu wanamwamini Yesu?
Ndiyo. Kumwamini Isa (Yesu) kama nabii na mtume wa Allah ni sehemu ya imani ya Kiislamu. Waislamu wanaamini kwamba yeye ni Masihi, aliyezaliwa na Maryamu bila baba, na husema “alayhis salam” baada ya jina lake.
Je, Yesu ametajwa katika Qur'ani?
Ndiyo. Ametajwa kwa jina ʿĪsā mara 25 na pia anaitwa Masihi na “mwana wa Maryamu”. Vifungu vikuu kumhusu viko katika Sura ya 3, 4, 5 na 19.
Je, Waislamu wanaamini kwamba Yesu ni mwana wa Allah?
Hapana. Waislamu wanaamini kwamba Allah hana mwana wala mshirika, na kwamba Isa alikuwa binadamu na nabii ambaye Allah alimheshimu sana (4:171, 5:116–117).
Je, Yesu alikufa msalabani kulingana na Uislamu?
Hapana. Qur'ani inasema hawakumuua wala hawakumsulubu, bali walifananishiwa, na Allah alimpandisha kwake (4:157–158).
Je, Waislamu wanaamini kwamba Yesu atarudi?
Ndiyo. Kulingana na hadithi sahihi, Isa atarudi kabla ya mwisho wa dunia kama mtawala mwadilifu (Sahih al-Bukhari 3448).
Maswali yanayohusiana
Vyanzo
- Qur'ani, 2:285, 3:42, 3:45, 3:47, 3:49, 3:55, 3:59, 4:157–159, 4:171, 5:46, 5:75, 5:116–117, 6:164, 19:16–36, 43:61.
- Sahih al-Bukhari, Kitabu cha Manabii, hadithi 3443 na hadithi 3448.
- Sunan Abi Dawud, Kitabu cha Vita, hadithi 4324.
- Biblia, King James Version: Marko 12:29.
Tafsiri za Qur'ani ni ufafanuzi wa Harezmi mwenyewe wa maana ya Kiarabu. Nukuu za Biblia zimetafsiriwa kutoka King James Version (milki ya umma). Maandishi ya Kiarabu ya Qur'ani: Mradi wa Tanzil (tanzil.net).
Makala hii ni tafsiri ya asili ya Kiingereza: What does Islam say about Jesus?